Υπάρχει μια ιδιαίτερη σχολή τεχνικών έργων που δεν διδάσκεται σε πολυτεχνείο. Δεν απαιτεί ιδιαίτερη εξειδίκευση, δεν χρειάζεται καινοτόμες μελέτες, ούτε καν υπερβολική φαντασία. Χρειάζεται μόνο λίγη άσφαλτος, μερικά συνεργεία, μια σχετική αναστάτωση στον δρόμο και την ακλόνητη πεποίθηση ότι, αν κάτι φαίνεται καινούργιο, πρέπει αυτομάτως να θεωρείται και καλύτερο.

Καλώς ήρθατε στον μαγικό κόσμο των έργων οδοποιίας στου Ζωγράφου.

Εδώ, η έννοια της αναβάθμισης αποκτά νέες διαστάσεις. Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Γιατί όταν βλέπεις παρεμβάσεις στους δρόμους και στα πεζοδρόμια που, αντί να σου δημιουργούν αίσθημα ασφάλειας, σου γεννούν την απορία αν κάποιος έλεγξε πραγματικά το τελικό αποτέλεσμα, αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν μιλάμε για έργα υποδομής ή για μια διαδραστική έκθεση με τίτλο «Βρείτε τις κακοτεχνίες».

Και το εισιτήριο, φυσικά, το πληρώνουμε όλοι. Άμεσα ή έμμεσα.

Έπεσε άσφαλτος. Να ανοίξουμε σαμπάνιες;

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή. Κανείς λογικός άνθρωπος δεν έχει πρόβλημα με τα έργα οδοποιίας. Το αντίθετο. Οι δρόμοι χρειάζονται συντήρηση, τα πεζοδρόμια χρειάζονται αποκατάσταση και οι κακοτεχνίες που συσσωρεύονται επί χρόνια πρέπει επιτέλους να διορθώνονται.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η εκτέλεση ενός έργου αντιμετωπίζεται περίπου σαν αγγαρεία που πρέπει να τελειώσει, να φύγει το συνεργείο και να περάσουμε στο επόμενο δελτίο Τύπου.

Γιατί η πραγματική επιτυχία ενός έργου δεν είναι να βλέπεις φρέσκια άσφαλτο. Είναι να μπορείς να κινηθείς με ασφάλεια πάνω της. Δεν είναι να έχεις ένα πεζοδρόμιο που δείχνει ανακαινισμένο από μακριά. Είναι να μπορείς να περπατήσεις πάνω του χωρίς να χρειάζεσαι ισορροπία ακροβάτη και αντανακλαστικά οδηγού αγώνων.

Κι αν η εικόνα που αφήνουν οι παρεμβάσεις είναι αυτή της προχειρότητας, τότε η ερώτηση είναι απλή: ποιος ελέγχει το αποτέλεσμα και με ποια κριτήρια κρίνεται ότι μια εργασία ολοκληρώθηκε σωστά;

Γιατί το «κάναμε έργο» δεν είναι πιστοποιητικό ποιότητας. Είναι απλώς μια δήλωση που περιμένει να επιβεβαιωθεί από την πραγματικότητα.

ΑμεΑ: Στην παρουσίαση όλοι χωράνε. Στο πεζοδρόμιο;

Εδώ, όμως, σταματάει το αστείο. Ή μάλλον, εδώ αρχίζει το πραγματικά εξοργιστικό.

Ένας δρόμος δεν σχεδιάζεται μόνο για τον μέσο οδηγό. Και ένα πεζοδρόμιο δεν κατασκευάζεται αποκλειστικά για έναν υγιή, αρτιμελή άνθρωπο που περπατάει γρήγορα, βλέπει πού πατάει και μπορεί να παρακάμψει οποιοδήποτε εμπόδιο.

Υπάρχουν άνθρωποι με αναπηρία που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο. Υπάρχουν ηλικιωμένοι που δυσκολεύονται να σηκώσουν το πόδι τους ακόμη και λίγα εκατοστά. Υπάρχουν άνθρωποι με προβλήματα όρασης, γονείς με καρότσια, άνθρωποι που αναρρώνουν από χειρουργεία και πολίτες με προσωρινές ή μόνιμες κινητικές δυσκολίες.

Για όλους αυτούς, μια κακοτεχνία δεν είναι αισθητικό ελάττωμα. Μια απότομη υψομετρική διαφορά δεν είναι μια μικρή ατέλεια. Ένα εμπόδιο στη διαδρομή δεν είναι απλώς κάτι που χαλάει την εικόνα του δρόμου.

Μπορεί να σημαίνει ότι δεν μπορούν να περάσουν.

Και εδώ προκύπτει το ερώτημα που θα έπρεπε να προηγείται κάθε τεχνικής παρέμβασης: όταν σχεδιάζονται και εκτελούνται αυτά τα έργα, ποιος ελέγχει αν ένας άνθρωπος με αναπηρία μπορεί πράγματι να κινηθεί ανεμπόδιστα;

Υπάρχει πρόβλεψη για συνεχόμενες, προσβάσιμες διαδρομές; Ελέγχονται οι ράμπες, οι κλίσεις, οι υψομετρικές διαφορές και η ασφαλής σύνδεση πεζοδρομίων και διαβάσεων; Παραλαμβάνονται οι εργασίες με ουσιαστικό έλεγχο της λειτουργικότητάς τους;

Ή αρκεί να ολοκληρωθεί η εργασία και να θεωρηθεί ότι το πρόβλημα λύθηκε επειδή απλώς άλλαξε η όψη του σημείου;

Γιατί, αν η προσβασιμότητα δεν ενσωματώνεται στον σχεδιασμό και στον έλεγχο του έργου, δεν έχουμε απλώς ένα τεχνικό λάθος. Έχουμε μια πόλη που λειτουργεί για ορισμένους και αφήνει τους υπόλοιπους να ψάχνουν τρόπο να περάσουν.

Η ισότιμη πρόσβαση δεν είναι έξτρα παροχή. Δεν είναι προαιρετική αναβάθμιση για όταν περισσέψουν χρήματα. Είναι βασική προϋπόθεση ενός δημόσιου χώρου που σέβεται τους ανθρώπους που τον χρησιμοποιούν.

Το πεζοδρόμιο δεν είναι πίστα Survivor

Στου Ζωγράφου, όπως και σε κάθε πυκνοδομημένη γειτονιά της Αθήνας, ο πεζός έχει ήδη αρκετά να αντιμετωπίσει. Παρκαρισμένα οχήματα, στενά περάσματα, κάδους, κολώνες, ρίζες δέντρων, σπασμένες πλάκες και κάθε λογής εμπόδια που εμφανίζονται στην καθημερινή διαδρομή.

Όταν σε αυτή την πραγματικότητα προστίθενται εργασίες που αφήνουν αμφιβολίες για την ομαλότητα, τη συνέχεια και την προσβασιμότητα του περάσματος, η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερη.

Κάπου εδώ θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια νέα δημοτική αθλητική δραστηριότητα: «Διαδρομή εμποδίων Ζωγράφου». Συμμετέχουν ηλικιωμένοι, γονείς με καρότσια και άνθρωποι με κινητικές δυσκολίες. Οι διαγωνιζόμενοι καλούνται να διασχίσουν ένα οικοδομικό τετράγωνο χωρίς να πέσουν, να εγκλωβιστούν ή να αναγκαστούν να κατέβουν στον δρόμο.

Το έπαθλο; Να φτάσουν στον προορισμό τους σαν φυσιολογικοί άνθρωποι.

Το μόνο πρόβλημα είναι ότι κανείς τους δεν δήλωσε συμμετοχή.

Και δεν πρόκειται για αστείο όταν ένας πεζός αναγκάζεται να κινηθεί στο οδόστρωμα επειδή το πεζοδρόμιο δεν του επιτρέπει να περάσει. Εκεί η ευθύνη της πόλης απέναντι στον πολίτη αποκτά απολύτως πρακτική σημασία.

Η πόλη δεν είναι μόνο οι δρόμοι στους οποίους κινούνται τα αυτοκίνητα. Είναι και οι διαδρομές που πρέπει να μπορούν να διασχίζουν όλοι οι υπόλοιποι.

Η τέχνη του «περίπου» με δημόσιο χρήμα

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο σε κάθε δημόσιο έργο είναι ότι δεν πληρώνεται για να υπάρχει απλώς. Πληρώνεται για να εξυπηρετεί έναν σκοπό.

Ο δημότης δεν πληρώνει δημοτικά τέλη για να αποκτήσει μια καινούργια επιφάνεια που χρειάζεται δεύτερη επίσκεψη για να γίνει πραγματικά λειτουργική. Δεν πληρώνει για να αντικατασταθεί ένα πρόβλημα με ένα άλλο, ελαφρώς πιο φρέσκο στην όψη. Και σίγουρα δεν πληρώνει για να ακούει ότι κάτι έγινε, όταν το αποτέλεσμα αφήνει εύλογες απορίες.

Εάν υπάρχουν αστοχίες στις συγκεκριμένες εργασίες, πρέπει να καταγραφούν, να ελεγχθούν και να διορθωθούν. Εάν οι προδιαγραφές δεν τηρούνται, πρέπει να διαπιστωθεί από τους αρμόδιους. Κι αν οι εργασίες έχουν εκτελεστεί σωστά, ο Δήμος οφείλει να μπορεί να το τεκμηριώσει.

Αυτός είναι ο στοιχειώδης μηχανισμός λογοδοσίας. Όχι οι φωτογραφίες με το συνεργείο να εργάζεται, αλλά το αποτέλεσμα μετά την αποχώρησή του.

Γιατί το δημόσιο χρήμα δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε δημόσιο όφελος μόνο και μόνο επειδή δαπανήθηκε.

Και όταν μιλάμε για έργα που επηρεάζουν την ασφάλεια και την καθημερινή μετακίνηση, η προχειρότητα, εφόσον επιβεβαιώνεται, δεν είναι μια μικρή ατυχία. Είναι κάτι που απαιτεί εξηγήσεις και διορθωτικές ενέργειες.

Οι ανακοινώσεις έχουν διαβάσεις. Οι πεζοί έχουν διαδρομές;

Στις 30 Ιουλίου 2026 δημοσιεύτηκε ενημέρωση για την αναβάθμιση 15 διαβάσεων πεζών στον Δήμο Ζωγράφου, με στόχο τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας.

Είναι μια θετική κατεύθυνση. Αλλά η ασφάλεια του πεζού δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στη διάβαση. https://zografou7.gr/koinonika/

Η διάβαση είναι χρήσιμη μόνο εφόσον ο πολίτης μπορεί να φτάσει σε αυτήν με ασφάλεια και να συνεχίσει την πορεία του από την άλλη πλευρά. Δεν αρκεί να υπάρχει μια σωστή διαγράμμιση, αν η διαδρομή προς αυτήν είναι προβληματική. Δεν αρκεί να έχει αποκατασταθεί ένα τμήμα, αν η σύνδεσή του με το υπόλοιπο πεζοδρόμιο δημιουργεί νέα εμπόδια.

Η προσβασιμότητα είναι αλυσίδα. Αν ένας κρίκος της αποτυγχάνει, αποτυγχάνει ολόκληρη η διαδρομή.

Γι’ αυτό η δημοτική αρχή πρέπει να αντιμετωπίζει τις εργασίες οδοποιίας ως ένα ενιαίο έργο ασφάλειας και λειτουργικότητας, όχι ως αποσπασματικές παρεμβάσεις που αξιολογούνται μία προς μία, ανεξάρτητα από το πώς χρησιμοποιεί πραγματικά τον χώρο ο πολίτης.

Και εδώ είναι που η συζήτηση πρέπει να γίνει συγκεκριμένη. Ποια σημεία παρεμβάσεων έχουν ελεγχθεί ως προς την προσβασιμότητα; Ποια προβλήματα έχουν καταγραφεί; Ποιες διορθώσεις προβλέπονται; Υπάρχει διαδικασία αναφοράς και επανελέγχου όταν οι κάτοικοι εντοπίζουν κακοτεχνίες;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που αξίζουν απαντήσεις.

Ο Δήμος δεν είναι εργοτάξιο δημοσίων σχέσεων

Δεν περιμένει κανείς από έναν δήμο να εξαφανίσει όλα τα προβλήματα μιας ολόκληρης πόλης μέσα σε μία νύχτα. Οι τεχνικές παρεμβάσεις έχουν κόστος, χρονοδιαγράμματα, περιορισμούς και αναπόφευκτες δυσκολίες.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε αποτέλεσμα πρέπει να γίνεται αποδεκτό χωρίς κριτική.

Η κριτική δεν είναι εχθρική πράξη απέναντι στην πόλη. Είναι μέρος της υποχρέωσης των πολιτών να απαιτούν υπηρεσίες αντάξιες των αναγκών τους. Και η υποχρέωση της δημοτικής αρχής δεν εξαντλείται στο να ξεκινά έργα. Περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την επίβλεψη, την παραλαβή και, όπου απαιτείται, τη διόρθωσή τους.

Αν η εικόνα των σημερινών παρεμβάσεων δημιουργεί την εντύπωση ότι η λεπτομέρεια αντιμετωπίζεται ως ενοχλητική πολυτέλεια, τότε η δημοτική αρχή έχει κάθε λόγο να δώσει απαντήσεις με στοιχεία και όχι με γενικόλογες διαβεβαιώσεις.

Γιατί το να παρουσιάζεις ένα έργο ως ολοκληρωμένο είναι εύκολο. Το να αποδεικνύεις ότι είναι ασφαλές, σωστά εκτελεσμένο και προσβάσιμο είναι το πραγματικό τεστ.

Το τελικό τεστ είναι απλό: μπορείς να περάσεις;

Ας αφήσουμε, λοιπόν, για λίγο τις κορδέλες, τις ανακοινώσεις και τις πανηγυρικές φωτογραφίες. Ας αφήσουμε και τη γνωστή λογική σύμφωνα με την οποία κάθε παρέμβαση πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη επιτυχία.

Ας κοιτάξουμε το αποτέλεσμα στο επίπεδο του πεζού.

Μπορεί ένας ηλικιωμένος να περάσει χωρίς να κινδυνεύει να σκοντάψει; Μπορεί ένας άνθρωπος με αναπηρικό αμαξίδιο να διασχίσει τη διαδρομή χωρίς να χρειάζεται βοήθεια για να ξεπεράσει εμπόδια; Μπορεί ένας γονιός να περάσει με το καρότσι του χωρίς να κατεβεί στον δρόμο; Μπορεί ένας άνθρωπος με προβλήματα όρασης να κινηθεί με ασφάλεια;

Αν η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρα θετική, τότε η δουλειά δεν τελειώνει με την αποχώρηση του συνεργείου.

Και αν οι κακοτεχνίες που καταγγέλλονται επιβεβαιωθούν, δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε κάποια νέα θεωρία διοίκησης. Χρειάζεται να γίνουν οι απαραίτητοι έλεγχοι και να διορθωθούν.

Ο Δήμος Ζωγράφου δεν χρειάζεται να ανακαλύψει ξανά την οδοποιία. Χρειάζεται να αποδείξει ότι οι παρεμβάσεις του εξυπηρετούν τους ανθρώπους για τους οποίους υποτίθεται ότι γίνονται.

Γιατί ένας δρόμος μπορεί να δείχνει καινούργιος και να παραμένει προβληματικός. Ένα πεζοδρόμιο μπορεί να έχει επισκευαστεί και να μην είναι προσβάσιμο. Και ένα έργο μπορεί να έχει ολοκληρωθεί διοικητικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί σωστά στην πράξη.

Η άσφαλτος, ευτυχώς, δεν έχει δικαίωμα ψήφου. Οι δημότες έχουν.

Και δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν να μπορούν να περπατήσουν στην πόλη τους χωρίς να χρειάζεται να κάνουν αίτηση συμμετοχής σε αγώνες επιβίωσης.

Zografou Pulse: Γιατί το έργο δεν κρίνεται από το πόση άσφαλτος έπεσε, αλλά από το πόσο καλύτερη έγινε η ζωή των ανθρώπων που τη χρησιμοποιούν.