Όταν ο Δήμος αγοράζει με τα χρήματα των δημοτών, υπάρχει λόγος να ψάχνει την καλύτερη προσφορά. Εκτός αν θεωρούμε ότι η αγορά έχει ήδη αρκετούς προμηθευτές.
Υπάρχουν δύο τρόποι να αγοράσεις κάτι.
Ο πρώτος είναι να πεις: «Χρειάζομαι αυτή την υπηρεσία, ας βρω ποιος μπορεί να μου την προσφέρει στην καλύτερη τιμή και με τις καλύτερες προδιαγραφές».
Ο δεύτερος είναι να ακολουθήσεις μια νόμιμη διαδικασία απευθείας ανάθεσης, να επιλέξεις έναν οικονομικό φορέα και να προχωρήσεις.
Και οι δύο τρόποι προβλέπονται από τη νομοθεσία.
Μόνο που υπάρχει μια μικρή διαφορά.
Στην πρώτη περίπτωση, ο ανταγωνισμός καλείται στο τραπέζι.
Στη δεύτερη, ο Δήμος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει απευθείας τον ανάδοχο, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος.
Και κάπου εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.
Γιατί όταν διαχειρίζεσαι τα χρήματα των δημοτών, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να βρεις κάποιον να κάνει τη δουλειά.
Είναι να εξασφαλίσεις ότι η πόλη θα πάρει την καλύτερη δυνατή υπηρεσία, με το καλύτερο δυνατό κόστος.
Και αν υπάρχει κάτι που μπορεί να βοηθήσει σε αυτό, λέγεται ανταγωνισμός.
Η απευθείας ανάθεση δεν είναι παράνομη. Αλλά ούτε και μαγικό χαρτί.
Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα τα βασικά.
Το άρθρο 118 του Ν. 4412/2016 προβλέπει τη δυνατότητα απευθείας ανάθεσης συμβάσεων με εκτιμώμενη αξία έως 30.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, με ειδικές εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες συμβάσεων.
Η διαδικασία επιτρέπει στην αναθέτουσα αρχή να επιλέξει οικονομικό φορέα, κατόπιν έρευνας αγοράς και σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Δεν είναι παράνομη.
Δεν σημαίνει ότι κάποιος ευνοήθηκε.
Δεν σημαίνει ότι έγινε κάτι ύποπτο.
Αλλά ας μην μπερδεύουμε τη νομιμότητα με την οικονομική αποτελεσματικότητα.
Το ότι επιτρέπεται να αναθέσεις μια δουλειά απευθείας δεν σημαίνει ότι αποκλείεται να υπάρχει καλύτερη προσφορά από μια άλλη επιχείρηση.
Και το ότι μια διαδικασία ολοκληρώθηκε νόμιμα δεν σημαίνει ότι εξαντλήθηκαν όλες οι δυνατότητες εξοικονόμησης χρημάτων.
Άλλωστε, αν η καλύτερη δυνατή τιμή είναι ζητούμενο, γιατί να μην επιδιώκεται όσο πιο συστηματικά γίνεται;
Οδοφωτισμός: Όταν ο λογαριασμός μεγαλώνει, εμφανίζεται και ο ανταγωνισμός
Ας δούμε ένα πραγματικό παράδειγμα από τον Δήμο Ζωγράφου.
Τον Ιούλιο του 2026 δημοσιεύτηκε προκήρυξη για ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό με αντικείμενο τη «Συντήρηση – Επισκευή Δικτύου Οδοφωτισμού 2026–2027».
Ο προϋπολογισμός;
480.253,98 ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Μιλάμε για μια σημαντική δημοτική δαπάνη, για την οποία ο Δήμος επέλεξε την ανοικτή ηλεκτρονική διαδικασία μέσω ΕΣΗΔΗΣ.
Οι ενδιαφερόμενοι είχαν τη δυνατότητα να υποβάλουν τις προσφορές τους μέχρι τις 9 Σεπτεμβρίου 2026.
Και πολύ σωστά.
Όταν μιλάμε για σχεδόν μισό εκατομμύριο ευρώ χωρίς ΦΠΑ, είναι απολύτως λογικό να θέλουμε να υπάρχει ανταγωνισμός και να εξετάζονται οι διαθέσιμες προσφορές.
Εδώ, λοιπόν, προκύπτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα:
Μήπως η ανταγωνιστική διαδικασία θα έπρεπε να αποτελεί όσο το δυνατόν συχνότερη επιλογή της δημοτικής διοίκησης, όπου αυτό είναι εφικτό και συμφέρον;
Γιατί ο δημότης δεν ενδιαφέρεται αν η διαδικασία ονομάζεται ανοικτός διαγωνισμός, συνοπτικός διαγωνισμός ή απευθείας ανάθεση.
Ενδιαφέρεται να μην πληρώνει περισσότερα από όσα χρειάζεται.
Αποχετευτικοί αγωγοί: Ο ανταγωνισμός μπορεί να αφήσει και κάτι στην τσέπη
Ένα δεύτερο παράδειγμα αφορά την κατασκευή αγωγών αποχέτευσης και διακλαδώσεων για τη σύνδεση ακινήτων.
Ο Δήμος προκήρυξε διαγωνισμό με προϋπολογισμό 16.154,18 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Η σύμβαση κατακυρώθηκε στα 15.687,55 ευρώ.
Δηλαδή περίπου 2,9% χαμηλότερα από τον αρχικό προϋπολογισμό.
Μπορεί κάποιος να πει ότι η διαφορά δεν είναι εντυπωσιακή.
Σωστά.
Αλλά αυτό ακριβώς είναι το νόημα.
Όταν υπάρχει ανταγωνιστική διαδικασία, υπάρχει τουλάχιστον η δυνατότητα να συγκριθούν προσφορές και να προκύψει μια οικονομικά συμφέρουσα επιλογή.
Και αν η διαφορά είναι μικρή, αυτό δεν σημαίνει ότι η διαδικασία δεν είχε αξία.
Σημαίνει ότι έχουμε ένα πραγματικό αποτέλεσμα που μπορούμε να εξετάσουμε.
Και μετά υπάρχουν οι απευθείας αναθέσεις
Στις 29 Οκτωβρίου 2026 εμφανίζονται στον Δήμο Ζωγράφου εγκρίσεις τεχνικών προδιαγραφών για δύο ακόμη διαδικασίες απευθείας ανάθεσης.
Η πρώτη αφορά την προμήθεια προβολέων και περιφερειακού εξοπλισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών για τις σχολικές μονάδες.
Η δεύτερη αφορά την παρακολούθηση και συντήρηση συναγερμών σε παιδικούς σταθμούς, ΚΔΑΠ ΑμεΑ, σχολικές μονάδες και δημοτικά κτίρια.
Πρόκειται για υπαρκτές ανάγκες.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τα σχολεία χρειάζονται εξοπλισμό ή ότι τα συστήματα ασφαλείας πρέπει να συντηρούνται.
Το ερώτημα είναι διαφορετικό.
Πόσες επιχειρήσεις εξετάστηκαν;
Πώς προέκυψε η επιλογή;
Ποια ήταν η οικονομικότερη προσφορά;
Υπήρχε πραγματική έρευνα αγοράς;
Και αν υπήρχαν περισσότερες διαθέσιμες λύσεις, πώς αξιολογήθηκαν;
Γιατί άλλο πράγμα είναι να βρίσκεις μια επιχείρηση που μπορεί να σου κάνει τη δουλειά και άλλο να αποδεικνύεις ότι βρήκες την καλύτερη δυνατή λύση για τον Δήμο.
Μήπως τελικά ο ανταγωνισμός είναι κουραστικός;
Εδώ θα μου επιτρέψετε έναν μικρό σαρκασμό.
Ο ανταγωνισμός είναι περίεργο πράγμα.
Απαιτεί χρόνο, σύγκριση, αξιολόγηση και μια σχετική διαδικασία.
Πρέπει να εξετάσεις προσφορές, να δεις τιμές, να ελέγξεις προδιαγραφές και να αποφασίσεις ποιος προσφέρει την καλύτερη σχέση ποιότητας και κόστους.
Ενώ η απευθείας ανάθεση, όταν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, είναι σαφώς πιο ευέλικτη.
Και ποιος δεν αγαπά την ευελιξία;
Ειδικά όταν διαχειρίζεται χρήματα που δεν βγαίνουν από τη δική του τσέπη.
Βέβαια, η ευελιξία της διοίκησης δεν πρέπει να γίνεται ακαμψία στην οικονομική λογοδοσία.
Ούτε η ταχύτητα της διαδικασίας πρέπει να μετατρέπεται σε άλλοθι για να μη γνωρίζει ο δημότης αν υπήρχαν καλύτερες επιλογές.
Δεν ζητάμε διαγωνισμό για να αγοράσουμε ένα κουτί συνδετήρες
Ας μην οδηγηθούμε στην άλλη υπερβολή.
Δεν χρειάζεται να οργανώνεται ένας τεράστιος διαγωνισμός για κάθε μικρή ανάγκη ενός Δήμου.
Η απευθείας ανάθεση έχει λόγο ύπαρξης. Εξυπηρετεί πραγματικές διοικητικές ανάγκες και επιτρέπει την ταχύτερη κάλυψή τους.
Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξή της.
Το πρόβλημα είναι όταν δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε αν χρησιμοποιείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Όταν δεν υπάρχουν συγκεντρωτικά στοιχεία.
Όταν δεν γνωρίζουμε πόσες προσφορές εξετάστηκαν.
Όταν δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τιμές.
Όταν δεν έχουμε εικόνα για το αν οι ίδιες ανάγκες αντιμετωπίζονται κάθε χρόνο με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο.
Και κυρίως, όταν η διοίκηση θεωρεί ότι η δημοσίευση μιας απόφασης αρκεί για να θεωρηθεί ότι έχει εξαντλήσει την υποχρέωσή της απέναντι στους δημότες.
Zografou Pulse: Μια μικρή πρόταση με μεγάλο οικονομικό ενδιαφέρον
Θα θέλαμε από τον Δήμο Ζωγράφου κάτι πολύ απλό.
Για κάθε απευθείας ανάθεση, να δημοσιοποιεί με τρόπο κατανοητό:
- Πόσες επιχειρήσεις προσκλήθηκαν ή εξετάστηκαν.
- Πόσες οικονομικές προσφορές υποβλήθηκαν.
- Ποια ήταν η χαμηλότερη προσφορά.
- Ποια ήταν η τελική επιλογή.
- Για ποιον λόγο επιλέχθηκε ο συγκεκριμένος ανάδοχος.
- Πώς συγκρίνεται η τιμή με αντίστοιχες υπηρεσίες ή προμήθειες.
Δεν ζητάμε να παραβιαστεί κανένας νόμος.
Δεν ζητάμε να αποκαλυφθούν εμπορικά απόρρητα.
Ζητάμε να υπάρχει μια κουλτούρα ουσιαστικής διαφάνειας.
Και θα θέλαμε επίσης να γνωρίζουμε πόσες από τις συμβάσεις που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν ανταγωνιστική διαδικασία τελικά ακολουθούν αυτή την οδό και για ποιους λόγους.
Γιατί όταν ο Δήμος αγοράζει με χρήματα των δημοτών, δεν αρκεί να βρίσκει κάποιον να του πουλήσει αυτό που χρειάζεται.
Πρέπει να αποδεικνύει ότι ενδιαφέρθηκε να το αγοράσει όσο πιο συμφέροντα μπορούσε.
Και κάπου εδώ φτάνουμε στο πραγματικό συμπέρασμα.
Η απευθείας ανάθεση μπορεί να είναι νόμιμη. Η απουσία ουσιαστικού ανταγωνισμού, όμως, δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως επιτυχία της διοίκησης.
Γιατί τα δημοτικά χρήματα δεν είναι προσωπικό πορτοφόλι, ούτε η δημοτική αγορά κλειστό κλαμπ επαγγελματικών γνωριμιών.
Και αν υπάρχει κάποιος που πρέπει να απολαμβάνει την καλύτερη δυνατή προσφορά, αυτός είναι ο δημότης.
Όχι ο προμηθευτής.
Όχι ο διαχειριστής.
Ο δημότης.
Zografou Pulse
Το άρθρο βασίζεται σε δημοσιευμένες προκηρύξεις και διοικητικές πράξεις του Δήμου Ζωγράφου. Δεν διατυπώνεται ισχυρισμός περί παρανομίας ή εύνοιας. Οι αναφορές σε διαφορετικές διαδικασίες αφορούν διαφορετικά αντικείμενα και δεν αποτελούν άμεση σύγκριση τιμών ομοειδών υπηρεσιών.



