Υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Μια σχέση που θυμίζει παλιό συνοικιακό καφενείο.

Ο ένας ξέρει τον άλλον, ο άλλος ξέρει τον τρίτο και κάπου στη μέση υπάρχει πάντα μια υπηρεσία που χρειάζεται κάτι επειγόντως.

Ένα έργο, μια προμήθεια, μια συντήρηση, μια εκδήλωση, ένας εξοπλισμός.

Και κάπως έτσι, μέσα στον υπέροχο κόσμο της ελληνικής γραφειοκρατίας, εμφανίζεται η μαγική φράση: «Απευθείας ανάθεση».

Δεν χρειάζεται να κουραστεί κανείς με υπερβολικά πολλές διαδικασίες. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να περάσουν τα χρόνια. Υπάρχει μια ανάγκη, υπάρχει μια διαδικασία, υπάρχει ένας ανάδοχος και η ζωή συνεχίζεται.

Το ερώτημα είναι: όταν ο Δήμος χρειάζεται ξανά και ξανά υπηρεσίες και προμήθειες, πώς επιλέγει τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις που θα τις αναλάβουν;

Και κυρίως, πόσο συχνά συναντάμε τα ίδια ονόματα;

Γιατί, αν υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ελληνική διοικητική παράδοση, είναι η ικανότητα ορισμένων διαδικασιών να γίνονται τόσο περίπλοκες, ώστε στο τέλος ο πολίτης να μην καταλαβαίνει ούτε ποιος πληρώνει ούτε ποιος εισπράττει.

Η δημοτική αγορά εργασίας: Θέσεις υπάρχουν, αλλά ποιος τις μαθαίνει;

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή.

Οι απευθείας αναθέσεις είναι νόμιμο εργαλείο της δημόσιας διοίκησης. Δεν είναι παράνομες από μόνες τους και δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρούμε ότι κάθε εταιρεία που συνεργάζεται επανειλημμένα με έναν Δήμο κάνει κάτι μεμπτό.

Μπορεί να είναι καλή στη δουλειά της. Μπορεί να έχει εξειδίκευση. Μπορεί να προσφέρει καλύτερη τιμή.

Αλλά υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που λέγεται ανταγωνισμός.

Και εδώ αρχίζει η διασκέδαση.

Γιατί ο δημότης δικαιούται να γνωρίζει αν ο Δήμος αναζητά πραγματικά την καλύτερη προσφορά ή αν η αγορά λειτουργεί με έναν τρόπο που κάνει ορισμένους προμηθευτές να εμφανίζονται συχνότερα από άλλους.

Δεν ζητάμε να αλλάζει ο προμηθευτής κάθε εβδομάδα για να μη βαριέται η Διαύγεια.

Ζητάμε να ξέρουμε αν υπάρχει ανταγωνισμός, αν εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις και αν τα χρήματα των δημοτών αξιοποιούνται σωστά.

Η περίπτωση των παιδικών χαρών και τα 30.000 ευρώ

Ας πάμε σε ένα πραγματικό παράδειγμα από τον Δήμο Ζωγράφου.

Στις 17 Ιουλίου 2026 δημοσιεύτηκε απόφαση απευθείας ανάθεσης ύψους 30.000 ευρώ στην εταιρεία «ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΡΟΠΗ – ΗΛΙΑΧΤΙΔΑ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.».

Το αντικείμενο ήταν η συντήρηση των οργάνων των παιδικών χαρών του Δήμου, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του σχετικού προτύπου ISO.

Η συγκεκριμένη διαδικασία εμφανίζεται σε επτά συνδεδεμένες διοικητικές πράξεις, οι οποίες αφορούν διαφορετικά στάδια της ίδιας υπόθεσης: δεσμεύσεις, διαδικασία ανάθεσης και σύμβαση.

Δεν πρόκειται για επτά διαφορετικές συμβάσεις ούτε για επτά πληρωμές των 30.000 ευρώ.

Και επειδή δεν μας αρέσει να κάνουμε αριθμητική με τον τρόπο που βολεύει τις εντυπώσεις, το ξεκαθαρίζουμε.

Το ερώτημα, όμως, παραμένει:

Πόσο ανταγωνιστική ήταν η διαδικασία;

Πόσες προσφορές υποβλήθηκαν;

Πώς αξιολογήθηκε η οικονομική προσφορά;

Υπήρχαν άλλες επιχειρήσεις που μπορούσαν να προσφέρουν αντίστοιχες υπηρεσίες;

Και πώς συγκρίνεται το κόστος με αντίστοιχες εργασίες άλλων δήμων;

Αυτά είναι ερωτήματα που έχουν νόημα. Όχι επειδή έχουμε αποδείξεις παρατυπίας, αλλά επειδή μιλάμε για χρήματα που προορίζονται για την ασφάλεια των παιδιών μας.

Και εκεί δεν χωράει ούτε προχειρότητα ούτε το «εντάξει μωρέ, έγινε η δουλειά».

Το ίδιο όνομα ξανά και ξανά; Σύμπτωση, εξειδίκευση ή έλλειψη ανταγωνισμού;

Ας φανταστούμε ένα υποθετικό σενάριο.

Ένας Δήμος χρειάζεται συντήρηση παιδικών χαρών. Βρίσκει μια εταιρεία.

Χρειάζεται εξοπλισμό. Βρίσκει μια εταιρεία.

Χρειάζεται τεχνική υποστήριξη. Βρίσκει μια εταιρεία.

Και κάπως έτσι, αν κοιτάξεις αρκετές αποφάσεις, αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν ο Δήμος έχει υπηρεσία προμηθειών ή υπηρεσία επανασύνδεσης παλιών γνωριμιών.

Προφανώς, η επαναλαμβανόμενη συνεργασία με έναν προμηθευτή δεν είναι απόδειξη διαπλοκής.

Αλλά ούτε και η απλή δημοσίευση μιας απόφασης αποτελεί απόδειξη ότι όλα έγιναν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Θέλουμε να δούμε αριθμούς.

Πόσες φορές εμφανίζεται κάθε ανάδοχος;

Πόσα χρήματα έχει εισπράξει συνολικά;

Πόσες από τις συμβάσεις του έγιναν με απευθείας ανάθεση;

Πόσες προσφορές υπήρχαν σε κάθε διαδικασία;

Πόσες φορές ακυρώθηκε μια διαδικασία και επαναλήφθηκε;

Και πόσες επιχειρήσεις συμμετέχουν πραγματικά στην αγορά των δημοτικών προμηθειών;

Γιατί αν η αγορά είναι ανοιχτή, δεν υπάρχει κανένας λόγος να φοβόμαστε αυτούς τους αριθμούς.

Αντιθέτως, θα έπρεπε να τους προβάλλουμε.

Η Διαύγεια δεν είναι escape room

Εδώ υπάρχει και ένα άλλο πρόβλημα.

Ο Δήμος δημοσιεύει αποφάσεις. Ο πολίτης μπορεί να τις αναζητήσει στη Διαύγεια, στο ΚΗΜΔΗΣ και στην ιστοσελίδα του Δήμου.

Θεωρητικά, όλα είναι διαθέσιμα.

Πρακτικά, δοκίμασε να εξηγήσεις σε έναν απλό δημότη πώς να παρακολουθήσει μια σύμβαση από την αρχική δέσμευση χρημάτων μέχρι την τελική πληρωμή.

Καλή τύχη!

Θα χρειαστεί να εντοπίσει την αρχική απόφαση, την πρόσκληση, την ανάθεση, τη σύμβαση, τις τροποποιήσεις, τις εντολές πληρωμής και ενδεχομένως τις ακυρώσεις.

Και κάπου εκεί ο δημότης που ήθελε απλώς να μάθει πού πηγαίνουν τα δημοτικά του τέλη έχει μετατραπεί σε ερασιτέχνη οικονομικό επιθεωρητή.

Μια χαρά.

Η διαφάνεια υπάρχει. Αρκεί να έχεις χρόνο, υπομονή και μια μικρή εξοικείωση με τη διοικητική αρχαιολογία.

Ίσως θα έπρεπε να υπάρχει και μια πιο κατανοητή δημόσια παρουσίαση των δημοτικών δαπανών.

Με συγκεντρωτικούς πίνακες, αναδόχους, ποσά, αριθμό προσφορών και αντικείμενα συμβάσεων.

Όχι για να εκτεθούν επιχειρήσεις που κάνουν νόμιμα τη δουλειά τους, αλλά για να μπορεί ο πολίτης να ελέγχει τη διοίκηση που διαχειρίζεται τα χρήματά του.

Δεν ζητάμε να αλλάζουν οι προμηθευτές για λόγους αισθητικής

Ας μην παρεξηγηθούμε.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να αποκλείεται μια καλή επιχείρηση από έναν Δήμο επειδή έχει συνεργαστεί ξανά μαζί του.

Αν προσφέρει καλή υπηρεσία, σωστή τιμή και συνέπεια, μακάρι να συνεχίσει να συνεργάζεται.

Αυτό που δεν θέλουμε είναι μια αγορά στην οποία οι υπόλοιποι επαγγελματίες αισθάνονται ότι δεν έχουν πραγματική ευκαιρία να διεκδικήσουν δημοτικές συμβάσεις.

Δεν θέλουμε η απευθείας ανάθεση να μετατρέπεται σε διοικητικό αυτοματισμό.

Δεν θέλουμε η ευκολία της διοίκησης να προηγείται της οικονομικής ωφέλειας των δημοτών.

Και κυρίως, δεν θέλουμε να πρέπει να ψάχνουμε με το μικροσκόπιο για να καταλάβουμε πού καταλήγουν τα χρήματά μας.

Zografou Pulse: Μια απλή πρόταση προς τον Δήμο

Αν όλα γίνονται σωστά, υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να σταματήσουν οι υποψίες και οι καχυποψίες.

Ας δημοσιεύσει ο Δήμος Ζωγράφου έναν συγκεντρωτικό πίνακα για την περίοδο 2024–2026 με:

• Τους 20 μεγαλύτερους αναδόχους του Δήμου.
• Τον συνολικό αριθμό συμβάσεων ανά επιχείρηση.
• Το συνολικό ποσό των συμβάσεων.
• Πόσες αναθέσεις έγιναν απευθείας.
• Πόσες προσφορές υποβλήθηκαν ανά διαδικασία.
• Ποιες συμβάσεις ακυρώθηκαν και επαναλήφθηκαν.
• Ποιες πληρωμές πραγματοποιήθηκαν για κάθε σύμβαση.

Χωρίς υπεκφυγές, χωρίς περίπλοκες διατυπώσεις και χωρίς να χρειάζεται ο δημότης να αποκτήσει πτυχίο στη δημόσια διοίκηση.

Γιατί, τελικά, δεν είναι κακό να έχει ένας Δήμος σταθερούς και αξιόπιστους συνεργάτες.

Κακό είναι να μην μπορεί να εξηγήσει με απλό και κατανοητό τρόπο γιατί επιλέγει αυτούς τους συνεργάτες, πόσο τους πληρώνει και αν εξέτασε πραγματικά τις εναλλακτικές λύσεις.

Και κάπου εδώ θα κλείσουμε με μια μικρή σκέψη.

Στου Ζωγράφου έχουμε αρκετά προβλήματα για να λύσουμε. Δεν χρειάζεται να αποκτήσουμε και το μυστήριο του ποιος παίρνει κάθε φορά τη δουλειά.

Το δημόσιο χρήμα δεν είναι οικογενειακό τραπέζι για να ξέρουμε από πριν ποιος θα καθίσει σε ποια καρέκλα.

Είναι χρήματα των δημοτών.

Και θα ήταν ωραίο να γνωρίζουμε ότι οι δουλειές πηγαίνουν σε εκείνον που προσφέρει την καλύτερη λύση και όχι απλώς σε εκείνον που βρίσκεται πιο κοντά στη διαδικασία.

Μέχρι τότε, εμείς θα συνεχίσουμε να κοιτάμε τις αποφάσεις.

Γιατί κάποιος πρέπει να διαβάζει και τα ψιλά γράμματα, αφού οι περισσότεροι αναγκάζονται να πληρώνουν τα μεγάλα ποσά.

Zografou Pulse

Τα παραδείγματα βασίζονται σε δημοσιευμένες διοικητικές πράξεις. Δεν διατυπώνεται ισχυρισμός περί παράνομης εύνοιας ή διαπλοκής. Η επαναλαμβανόμενη συνεργασία με προμηθευτή δεν αποτελεί από μόνη της παρατυπία.