Υπάρχει μια αρκετά ενδιαφέρουσα παρεξήγηση στην ελληνική πολιτική σκηνή. Κάποιοι θεωρούν ότι το να βρίσκεσαι στο Κέντρο σημαίνει να μην παίρνεις ξεκάθαρη θέση. Να συμφωνείς λίγο με όλους, να διαφωνείς λίγο με όλους, να αποφεύγεις τις συγκρούσεις και, κυρίως, να φροντίζεις να μη δυσαρεστήσεις κανέναν.

Με λίγα λόγια, να είσαι πολιτικά διαθέσιμος για κάθε ενδεχόμενο.

Αυτό, όμως, δεν είναι πολιτικό Κέντρο. Είναι πολιτική αναποφασιστικότητα με καλό κοστούμι.

Και κάπου εδώ πρέπει να ξεχωρίσουμε δύο πράγματα που στην Ελλάδα συχνά μπερδεύονται είτε από άγνοια είτε από πολιτική σκοπιμότητα: το να είσαι μετριοπαθής και το να είσαι ισαποστάκιας.

Ο πρώτος μπορεί να έχει πολύ συγκεκριμένες απόψεις, να γνωρίζει τι υποστηρίζει, να αναγνωρίζει τα λάθη της πλευράς του και να συγκρούεται όταν χρειάζεται. Ο δεύτερος απλώς προσπαθεί να μη βρεθεί ποτέ στη δύσκολη θέση να πει ποιος έχει δίκιο.

Ο πρώτος επιλέγει. Ο δεύτερος αποφεύγει.

Και η διαφορά είναι τεράστια.

Το Κέντρο δεν σημαίνει ότι δεν έχεις άποψη. Σημαίνει ότι δεν έχεις παντρευτεί την άποψή σου.

Το πραγματικό πολιτικό Κέντρο δεν είναι ένας μαθηματικός μέσος όρος ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά. Δεν είναι να παίρνεις μια πρόταση από εδώ, δύο από εκεί και να παρουσιάζεις ένα πολιτικό smoothie ως κυβερνητικό πρόγραμμα.

Είναι η δυνατότητα να εξετάζεις διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, να αναγνωρίζεις τι λειτουργεί και τι αποτυγχάνει, να κρατάς ό,τι μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο και να απορρίπτεις ό,τι δεν εξυπηρετεί το κοινωνικό σύνολο.

Είναι η πολιτική της σύνθεσης, της σύγκλισης, της λειτουργικότητας και του αποτελέσματος.

Και ναι, μερικές φορές αυτό σημαίνει να συμφωνήσεις με μια πρόταση της Αριστεράς. Άλλες φορές να υιοθετήσεις μια θέση της Δεξιάς. Και κάποιες άλλες να απορρίψεις και τις δύο, επειδή απλώς δεν κάνουν τη δουλειά.

Το ζητούμενο δεν είναι από ποιο πολιτικό στρατόπεδο προέρχεται μια ιδέα. Είναι αν μπορεί να σταθεί στην πραγματικότητα.

Βέβαια, υπάρχει μια λεπτομέρεια που αρκετοί δυσκολεύονται να καταπιούν: μια πολιτική απόφαση που εξυπηρετεί την πλειοψηφία δεν είναι υποχρεωτικό να ικανοποιεί τους πάντες.

Δεν υπάρχει πολιτική επιλογή που να αγκαλιάζει καθολικά κάθε κοινωνική ομάδα, κάθε οικονομικό συμφέρον, κάθε ιδεολογική αντίληψη και κάθε προσωπική επιθυμία. Αν περιμένουμε μια τέτοια πολιτική, καλύτερα να περιμένουμε και τον Άγιο Βασίλη να μας φέρει ισοσκελισμένο κρατικό προϋπολογισμό.

Η δημοκρατική πολιτική είναι γεμάτη δύσκολες επιλογές, προτεραιότητες, συμβιβασμούς και συγκρούσεις συμφερόντων. Κάποιες αποφάσεις ωφελούν περισσότερο κάποιους και λιγότερο άλλους. Το ζητούμενο είναι να μπορούν να αιτιολογηθούν, να υπηρετούν το κοινό συμφέρον και να παράγουν αποτέλεσμα.

Αυτό είναι πολιτική ευθύνη. Όχι προσπάθεια να φύγουν όλοι ευχαριστημένοι από το τραπέζι.

Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής.

Όταν η μετριοπάθεια παρουσιάζεται ως αδυναμία, η σύνθεση ως υποχώρηση και ο συμβιβασμός ως προδοσία, τότε δημιουργείται ένα εξαιρετικά βολικό περιβάλλον για τα πολιτικά άκρα.

Γιατί τα άκρα έχουν ένα μεγάλο επικοινωνιακό πλεονέκτημα: δεν χρειάζεται να εξηγήσουν πώς θα λειτουργήσει η κοινωνία. Αρκεί να εξηγήσουν πόσο θυμωμένη πρέπει να είναι.

• Δεν χρειάζεται να παρουσιάσουν ένα βιώσιμο σχέδιο. Αρκεί να παρουσιάσουν έναν εχθρό.
• Δεν χρειάζεται να αποδείξουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν. Αρκεί να πείσουν ότι όλοι οι προηγούμενοι ήταν άχρηστοι.
• Και φυσικά, όσο πιο σύνθετο γίνεται ένα πρόβλημα, τόσο πιο απλή γίνεται η λύση που υπόσχονται.
• Για όλα φταίνε οι άλλοι. Για όλα υπάρχει μια εύκολη απάντηση. Για κάθε κοινωνική δυσκολία υπάρχει ένας ένοχος και για κάθε απογοητευμένο πολίτη υπάρχει μια υπόσχεση που ακούγεται υπέροχα μέχρι να έρθει η ώρα να εφαρμοστεί.

Ο λαϊκισμός είναι εξαιρετικός στην παραγωγή πολιτικού συναισθήματος. Το πρόβλημα είναι ότι το συναίσθημα δεν αποτελεί σχέδιο διακυβέρνησης.

Και όταν έρθει η στιγμή να περάσουμε από τις πλατείες στα υπουργεία, από τα συνθήματα στους προϋπολογισμούς και από τις υποσχέσεις στις πραγματικές αποφάσεις, η πραγματικότητα έχει μια ενοχλητική συνήθεια: δεν συγκινείται από τα χειροκροτήματα.

Εκεί αρχίζουν να καταρρέουν οι εύκολες βεβαιότητες.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το Κέντρο έχει πάντα δίκιο. Ούτε ότι κάθε ακραία ή ριζοσπαστική θέση είναι αυτομάτως λανθασμένη. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι πολλές σημαντικές κοινωνικές αλλαγές ξεκίνησαν από θέσεις που κάποτε θεωρούνταν ακραίες.

Αλλά άλλο η ριζοσπαστική σκέψη που αμφισβητεί το υπάρχον για να δημιουργήσει κάτι καλύτερο και άλλο ο μόνιμος πολιτικός θυμός που χρειάζεται διαρκώς έναν εχθρό για να δικαιολογεί την ύπαρξή του.

Το ίδιο ισχύει και για το Κέντρο. Δεν είναι αυτομάτως σοβαρό επειδή φοράει γραβάτα, χρησιμοποιεί τη λέξη «μεταρρύθμιση» και αποφεύγει τις μεγάλες κουβέντες. Μπορεί να είναι εξίσου αναποτελεσματικό, εξίσου ιδιοτελές και εξίσου βολικό όταν χρησιμοποιεί τη μετριοπάθεια ως άλλοθι για να μην κάνει τίποτα.

Η μεγαλύτερη πολιτική δειλία, άλλωστε, δεν είναι να πάρεις μια λάθος θέση. Είναι να αποφεύγεις συστηματικά να πάρεις οποιαδήποτε θέση, φοβούμενος το κόστος.

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από περισσότερους πολιτικούς που μετρούν τις αντιδράσεις πριν διαμορφώσουν άποψη. Ούτε από ανθρώπους που αλλάζουν ιδεολογικό χρώμα ανάλογα με το πού φυσάει ο εκλογικός άνεμος.

Έχει ανάγκη από ανθρώπους που μπορούν να ακούσουν όλες τις πλευρές χωρίς να γίνουν υποχείρια καμίας. Που μπορούν να αναγνωρίσουν ένα σωστό επιχείρημα ακόμη κι αν προέρχεται από τον πολιτικό τους αντίπαλο. Που μπορούν να πουν «εδώ έχεις δίκιο» χωρίς να αισθάνονται ότι προδίδουν την παράταξή τους.

Και κυρίως, ανθρώπους που καταλαβαίνουν ότι η πολιτική δεν είναι διαγωνισμός ιδεολογικής καθαρότητας.

Δεν κυβερνάς για να αποδείξεις πόσο πιστός είσαι στην ιδεολογία σου. Κυβερνάς για να βελτιώσεις τη ζωή των ανθρώπων.

Αν μια πολιτική λειτουργεί, την αξιολογείς. Αν αποτυγχάνει, την αλλάζεις. Αν μια πρόταση είναι σωστή, δεν την απορρίπτεις επειδή την είπε ο αντίπαλος. Και αν μια απόφαση είναι αναγκαία, δεν την αποφεύγεις επειδή ενδέχεται να χάσεις μερικούς ψηφοφόρους.

Αυτό απαιτεί πολιτική αυτοπεποίθηση, γνώση, ευθύνη και, κυρίως, την ικανότητα να αντέχεις το γεγονός ότι δεν θα σε αγαπήσουν όλοι.

Γιατί τελικά, ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής κουλτούρας: έχουμε μάθει να επιβραβεύουμε εκείνον που μας λέει αυτό που θέλουμε να ακούσουμε και να τιμωρούμε εκείνον που μας λέει αυτό που χρειάζεται να ακούσουμε.

Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί γεμίσαμε με πολιτικούς που υπόσχονται τα πάντα, φωνάζουν για τα πάντα και καταφέρνουν τόσο λίγα.

Το πολιτικό Κέντρο δεν είναι να στέκεσαι στη μέση για να μη σε χτυπήσουν από καμία πλευρά. Είναι να μπορείς να σταθείς απέναντι σε όλες τις πλευρές, όταν θεωρείς ότι έχεις λόγο να το κάνεις.

Γιατί το να μην είσαι ακραίος δεν σημαίνει ότι δεν έχεις πυξίδα.

Και το να μην είσαι φανατικός δεν σημαίνει ότι είσαι διαθέσιμος να συμφωνήσεις με τους πάντες.

Αν μη τι άλλο, κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε πολιτικούς που αναζητούν λύσεις ή πολιτικούς που αναζητούν χειροκρότημα.

Γιατί το δεύτερο το έχουμε ήδη σε αφθονία. Και δεν φαίνεται να μας έχει πάει και τόσο καλά.