Υπάρχουν άνθρωποι που ξυπνούν το πρωί και βλέπουν τη μέρα σαν μια καινούργια ευκαιρία.

Και υπάρχουν κι εκείνοι που ξυπνούν, κοιτάζουν το ταβάνι για τρία δευτερόλεπτα και σκέφτονται:

«Για να δούμε σήμερα τι άλλο θα πάει στραβά.»

Δεν είναι απαισιόδοξοι.

Όχι.

Είναι ρεαλιστές.

Τουλάχιστον έτσι το λένε.

Γιατί όταν κάποιος έχει καταφέρει να μετατρέψει κάθε πιθανότητα σε αποτυχία, κάθε ευκαιρία σε παγίδα και κάθε άνθρωπο σε μελλοντική απογοήτευση, δεν είναι μίζερος.

Είναι απλώς… ενημερωμένος.

Έχει δει τη ζωή.

Την έχει καταλάβει.

Έχει ξεσκεπάσει την παγκόσμια συνωμοσία της πραγματικότητας εναντίον του.

Και φυσικά δεν περιμένει τίποτα.

Γιατί, όπως όλοι γνωρίζουμε, αν δεν περιμένεις τίποτα, δεν μπορείς να απογοητευτείς.

Και κάπως έτσι ξεκινάει το πανηγύρι.

Η απαισιοδοξία ως στάση ζωής

Στην αρχή μπορεί να είναι ένας μηχανισμός άμυνας.

«Δεν θα ενθουσιαστώ πολύ, γιατί μπορεί να απογοητευτώ.»

Λογικό.

Μετά γίνεται συνήθεια.

«Καλύτερα να μην περιμένω πολλά.»

Μετά γίνεται χαρακτήρας.

«Εγώ έτσι είμαι.»

Και κάποια στιγμή γίνεται ολόκληρη κοσμοθεωρία.

«Όλα μάταια είναι.»

Εδώ πλέον δεν έχουμε απλώς έναν άνθρωπο που βλέπει τα πράγματα δύσκολα.

Έχουμε άνθρωπο που έχει κάνει την απογοήτευση προσωπικό brand.

Δεν χρειάζεται καν να συμβεί κάτι κακό.

Αρκεί η πιθανότητα.

Θα βρέξει;

«Χάλια θα γίνει η μέρα.»

Δεν θα βρέξει;

«Θα έχει αφόρητη ζέστη.»

Θα βρέξει και θα δροσιστεί;

«Ναι, αλλά θα έχει υγρασία.»

Θα βγει ο ήλιος;

«Θα καούμε.»

Με λίγα λόγια, αν η ζωή του προσφέρει παράδεισο, θα παραπονεθεί για τα κουνούπια.

Ο άνθρωπος που έχει πάντα δίκιο

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτός ο άνθρωπος σχεδόν πάντα βρίσκει τρόπο να δικαιωθεί.

Αν πει:

«Αυτό δεν πρόκειται να πετύχει.»

και αποτύχει, δικαιώθηκε.

Αν πετύχει;

«Ναι, αλλά περίμενε να δεις παρακάτω.»

Πάλι δικαιώθηκε.

Αν κάποιος του πει ότι τα πράγματα μπορεί να πάνε καλύτερα:

«Εσύ είσαι αφελής.»

Αν του πει ότι μπορεί να πάνε χειρότερα:

«Εγώ το έλεγα από την αρχή.»

Είναι ένα υπέροχο σύστημα.

Δεν χάνει ποτέ.

Γιατί έχει κατασκευάσει ένα σύστημα σκέψης μέσα στο οποίο κάθε πιθανό αποτέλεσμα επιβεβαιώνει την αρχική του πεποίθηση.

«Εγώ απλώς βλέπω την πραγματικότητα»

Αυτή είναι ίσως η αγαπημένη φράση.

«Δεν είμαι αρνητικός. Ρεαλιστής είμαι.»

Φυσικά.

Και ο άνθρωπος που κοιτάζει μόνο τις αποτυχίες, τις προδοσίες, τα προβλήματα, τις αδικίες και τις καταστροφές είναι ο μοναδικός που βλέπει την πραγματικότητα.

Οι υπόλοιποι είμαστε μάλλον σε beta version της ζωής.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι βλέπει τα άσχημα.

Αυτό είναι απαραίτητο.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν δεν μπορεί πλέον να δει τίποτε άλλο.

Γιατί άλλο πράγμα ο ρεαλισμός και άλλο η μόνιμη καταδίκη.

Ο ρεαλιστής λέει:

«Αυτό είναι δύσκολο. Πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε;»

Ο μόνιμα απαισιόδοξος λέει:

«Σου τα έλεγα εγώ. Δεν γίνεται τίποτα.»

Ο πρώτος ψάχνει λύση.

Ο δεύτερος ψάχνει δικαίωση.

Και εδώ βρίσκεται η παγίδα.

Γιατί το «τίποτα δεν αλλάζει» είναι βολικό

Γιατί αν τίποτα δεν αλλάζει, τότε δεν χρειάζεται να αλλάξεις κι εσύ.

Αν όλα είναι μάταια, δεν χρειάζεται να προσπαθήσεις.

Αν όλοι είναι ίδιοι, δεν χρειάζεται να εμπιστευτείς κανέναν.

Αν όλες οι σχέσεις καταλήγουν σε απογοήτευση, δεν χρειάζεται να ρισκάρεις.

Αν κάθε προσπάθεια αποτυγχάνει, μπορείς να παραμείνεις ακίνητος και να αισθάνεσαι δικαιωμένος.

Και κάπως έτσι δημιουργείται ο τέλειος κύκλος:

Δεν ελπίζω → δεν προσπαθώ → δεν αλλάζει τίποτα → επιβεβαιώνομαι → δεν ελπίζω ακόμα περισσότερο.

Ένα αυτοκίνητο που έχει βάλει μπροστά αλλά βρίσκεται μόνιμα στο νεκρό.

Και μετά απορεί γιατί δεν πάει πουθενά.

Το αστείο είναι ότι κάποτε αυτό γίνεται ταυτότητα

«Εγώ είμαι έτσι.»

Αυτή η φράση έχει κάνει μεγαλύτερη ζημιά από όσο νομίζουμε.

Γιατί από τη στιγμή που το «έτσι είμαι» γίνει δικαιολογία, σταματά η ανάγκη για αλλαγή.

Δεν είμαι κακόκεφος.

Έτσι είμαι.

Δεν είμαι καχύποπτος.

Έτσι είμαι.

Δεν είμαι αρνητικός.

Έτσι είμαι.

Δεν έχω πάψει να προσπαθώ.

Απλώς έχω καταλάβει τη ζωή.

Και η ζωή, προφανώς, του χρωστάει συγγνώμη που δεν προσαρμόστηκε στις προβλέψεις του.

Και κάπου εδώ υπάρχει κάτι πιο σοβαρό

Γιατί πίσω από την ακραία απαισιοδοξία δεν υπάρχει πάντα ένας απλώς δύστροπος άνθρωπος.

Μπορεί να υπάρχει φόβος.

Φόβος απογοήτευσης.

Φόβος αποτυχίας.

Φόβος ότι αν ελπίσεις και δεν γίνει αυτό που θέλεις, θα πονέσεις.

Και τότε η απαισιοδοξία γίνεται πανοπλία.

«Αν περιμένω το χειρότερο, τίποτα δεν μπορεί να με εκπλήξει.»

Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.

Η πανοπλία που σε προστατεύει από την απογοήτευση σε προστατεύει ταυτόχρονα και από τη χαρά.

Αν δεν ρισκάρεις, δεν αποτυγχάνεις.

Αλλά δεν κερδίζεις κιόλας.

Αν δεν εμπιστεύεσαι κανέναν, δύσκολα θα προδοθείς.

Αλλά δύσκολα θα συνδεθείς πραγματικά.

Αν δεν ελπίζεις ποτέ, δεν απογοητεύεσαι.

Αλλά ζεις σε μια μόνιμη αναμονή ενός κακού που μπορεί να μη συμβεί ποτέ.

Το αντίδοτο δεν είναι να γίνεις χαζοχαρούμενος

Δεν χρειάζεται να ξυπνάς κάθε πρωί αγκαλιά με ένα ηλιοτρόπιο και να φωνάζεις:

«Σήμερα όλα θα είναι υπέροχα!»

Όχι.

Μπορείς να αναγνωρίζεις ότι τα πράγματα είναι δύσκολα.

Να θυμώνεις.

Να απογοητεύεσαι.

Να βλέπεις την αδικία.

Να ασκείς κριτική.

Να λες ότι κάτι δεν λειτουργεί.

Αυτό δεν είναι απαισιοδοξία.

Είναι επίγνωση.

Η διαφορά βρίσκεται σε μία μικρή ερώτηση:

«Ωραία. Και τώρα τι κάνουμε;»

Γιατί εκεί τελειώνει η γκρίνια και αρχίζει η ευθύνη.

Και ίσως αυτό είναι που τρομάζει περισσότερο.

Γιατί όσο λες «τίποτα δεν γίνεται», είσαι απλώς θεατής.

Όταν όμως ρωτήσεις «τι μπορώ να κάνω;», ξαφνικά συμμετέχεις.

Και αυτό είναι πολύ πιο άβολο.

Γιατί τελικά…

Δεν χρειάζεται να πιστεύεις ότι όλα θα πάνε καλά.

Δεν χρειάζεται να βλέπεις τη ζωή μέσα από ροζ γυαλιά.

Δεν χρειάζεται καν να είσαι αισιόδοξος.

Απλώς μην κάνεις την αποτυχία πρόβλεψη πριν καν προσπαθήσεις.

Γιατί υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στο:

«Ξέρω ότι μπορεί να αποτύχει.»

και στο:

«Αφού μπορεί να αποτύχει, δεν θα κάνω τίποτα.»

Το πρώτο είναι ρεαλισμός.

Το δεύτερο είναι παράδοση.

Και αν έχεις φτάσει στο σημείο να θεωρείς ότι όλα είναι μάταια, όλοι είναι ίδιοι, τίποτα δεν αλλάζει και κάθε προσπάθεια είναι χαμένη από χέρι…

ίσως δεν έχεις ανακαλύψει το μεγάλο μυστικό της ζωής.

Ίσως απλώς έχεις συνηθίσει τόσο πολύ το μαύρο, που όταν εμφανίζεται λίγο φως σε ενοχλεί στα μάτια.

Και ναι.

Μπορεί τελικά να πάνε όλα σκατά.

Αλλά τουλάχιστον ας μην τους κάνουμε τη χάρη να τα κάνουμε σκατά από πριν.