Ζούμε στην πιο «κοινωνική» εποχή όλων των εποχών — ή τουλάχιστον έτσι θέλουμε να πιστεύουμε, γιατί αν το δεις λίγο καθαρά, η κοινωνικοποίηση που επικαλούμαστε σήμερα είναι τόσο γνήσια όσο κι ένα χαμόγελο πολιτικού προεκλογικά: δηλαδή ψεύτικη, βεβιασμένη και με διάρκεια ζωής μέχρι να πέσει το πρώτο κουδούνισμα της κάλπης.
Οι άνθρωποι βγαίνουν για καφέ, για ποτό, για «να τα πούνε». Μόνο που τελικά δεν λένε τίποτα. Απλώς ανεβάζουν στόρι. Η συζήτηση πια δεν έχει στόχο τη σύνδεση — έχει στόχο το συμφέρον. Τη σκοπιμότητα. Το «τι μπορώ να πάρω» και, αν δεν μπορώ να πάρω τίποτα, «τι μπορώ να γλιτώσω».
Η ανθρώπινη επαφή έχει καταντήσει μια απ’ αυτές τις άσχημες τηλεπικοινωνιακές προσφορές: υπογράφεις συμβόλαιο και μετά ανακαλύπτεις μικρά γράμματα που δεν είδες ποτέ. Μόνο που εδώ τα μικρά γράμματα είναι τεράστια κόμπλεξ, μνησίκακες διαθέσεις, κουτοπονηριές και μια διαρκής ανάγκη να πατήσεις το κεφάλι του άλλου αλλά πάντα με “ευγένεια”.
Ζούμε στην εποχή όπου οι άνθρωποι κάνουν παρέες όχι για να συνδεθούν, αλλά για να φανούν. Για να κρύψουν την ανασφάλεια με check-in και για να αναπληρώσουν την έλλειψη ψυχής με φίλτρα.
Η κοινωνικοποίηση έχει μετατραπεί σε παζάρι:
— Εγώ σου δίνω ένα like, εσύ τι μου δίνεις;
— Εγώ σε στηρίζω δημόσια, εσύ θα μου κάνεις το χατίρι όταν χρειαστεί;
— Εγώ χαμογελώ, εσύ θα με αφήσεις να σε χρησιμοποιήσω;
Όλοι λειτουργούν με ένα αόρατο excel στο κεφάλι: ποιος μου χρωστάει, ποιον μπορώ να χειριστώ, ποιον μπορώ να αξιοποιήσω.
Κι αν δεν τους βγει;
Αν τους πεις όχι;
Αν δεν τους εξυπηρετήσεις;
Τότε ξαφνικά γίνεσαι «τοξικός». «Άκαρδος». «Ανθρωπάκι».
Αλλά περίμενε.
Μόλις τρία λεπτά πριν, ανθρωπιά δεν υπήρχε σε κανέναν. Ήταν εξαφανισμένη, ξεχασμένη, κλειδωμένη στο πατάρι πίσω από χαμένα τετράδια του σχολείου.
Όμως, όταν εκείνοι έχουν πρόβλημα;
Όταν κάτι τους χτυπήσει την πόρτα;
Όταν το σύμπαν τους κάνει μια μικρή, ελαφριά, σχεδόν χαριτωμένη σφαλιάρα;
Τότε, ω! Τότε θυμούνται όλοι τη «χαμένη ανθρωπιά της κοινωνίας».
Τη διεκδικούν. Τη φωνάζουν. Τη ζητάνε με την αξιοπρέπεια ανθρώπου που έχει ξεχάσει να είναι άνθρωπος εδώ και χρόνια.
Γίνονται ξαφνικά πρέσβεις του καλού, φιλάνθρωποι του ενός λεπτού, ευαίσθητοι μόνο όταν πρόκειται για τον εαυτό τους.
Κι όταν περάσει το δικό τους; Όταν στρώσει η κατάσταση;
Ξανά πίσω στο ίδιο πρόγραμμα:
χειραγώγηση – σκοπιμότητα – συμφέρον – μηδενική ενσυναίσθηση.
Η κοινωνία μας δεν έχει πρόβλημα ανθρωπιάς.
Έχει πρόβλημα επιλεκτικής ανθρωπιάς.
Έχει πρόβλημα μνήμης.
Θυμάται την ανθρωπιά μόνο όταν την χρειάζεται.
Μόνο τότε τη βρίσκει βολική.
Μόνο τότε τη θεωρεί αρετή.
Μέχρι τότε, λειτουργούμε σαν να παίζουμε όλοι σε μια μεγάλη παράσταση με τίτλο:
«Δεν σε νοιάζομαι — εκτός αν με συμφέρει να σε νοιάζομαι.»
Και το πιο τραγικό;
Έχουμε πείσει τους εαυτούς μας ότι όλα αυτά είναι «φυσιολογικά». Ότι έτσι είναι η ζωή.
Ότι έτσι πρέπει να είναι.
Αλλά η αλήθεια είναι απλή:
Οι άνθρωποι δεν έγιναν χειρότεροι.
Απλώς έμαθαν να το κρύβουν λιγότερο.


